Op basis van het voortplantingspatroon (tweehuizig/tweeslachtig), de morfologie van de bloei en de anatomie van het hout is de jojobaplant in 1898 door de Vlaamse botanicus Van Tieghem gecatalogeerd als enige in zijn soort binnen de Simmondsiaceae, geslacht Euforbia. Aangezien de olie een mono-ester is, heeft ze een aparte plaats in de plantenwereld.

De mannelijke jojobaplant produceert bloemen met gele stuifmeelkorrels die door de wind worden verspreid over de omringende vrouwelijke planten.De bloemen zijn meestal enkelvoudig.De vrucht wordt aangetroffen op elke bladknop van de vrouwelijke takken.

Jojoba is in de westerse wereld al sinds 1576 bekend toen een Italiaanse Jezuïetenpater berichtte over het gebruik van de jojobavruchten door de Indianen in Baja California. Dit gebied omvat naast Zuid-Californië ook de Sonorawoestijn van Arizona en Noord-Mexico.

    Vroegste geschriften over de jojoba

De Indianen daar gebruikten de jojobavrucht als voedsel en als therapeutisch middel. De olie gebruikten ze om hun huid te beschermen tegen de brandende zon en als conditioner voor hun haar. De Indianen noemen de jojobaplant en haar mogelijkheden

"EEN GESCHENK VAN DE GROTE GEEST". Over de jojobanoot zei pater Clavejo in 1576: "De noot is vooral bekend om zijn geneeskrachtige waarde bij wondheling, bij genezing van urinewegen en om geboortes te verlichten. De olie van de noot wordt ook gebruikt tegen huidziektes."

De jojobaplant heeft een natuurlijk compact, hard geraamte van takken, begroeid met een dicht en relatief vorstbestendig gebladerte. De bladeren zijn dik en leerachtig, blauwgroen van kleur en langwerpig van vorm. Tijdens een cyclus van 2 à 3 jaar worden alle blaadjes vervangen. In zijn geheel blijft de plant altijd groen. Door haar trage groei kan de struik een hoge leeftijd bereiken. In de Sonorawoestijn komen planten voor van meer dan 100 jaar.

Na 5 tot 10 jaar begint de zaadproductie. In het wild groeiende vrouwelijke planten produceren dan tot 2 kilogram bruine, hazelnootachtige, geribbelde, harde zaden.

De jojobastruik is een veerkrachtige plant, groeit onder extreme omstandigheden en kent gelukkig geen plagen. Zij groeit in droge, warme gebieden met weinig neerslag - 20 tot 400 mm per jaar -, met zomertemperaturen die kunnen oplopen tot 54ºC in de schaduw en korte winterperioden met temperaturen van 0ºC tot 5ºC. Een vorstperiode kan heel schadelijk zijn. Wanneer in het vroege voorjaar (van februari) de bloesemperiode voorbij is en de jonge zaden zich beginnen te ontwikkelen, kan de vrieskou van enkele uren nefast zijn.

De grond waar de plant wortelt is arm aan voedingsstoffen en water zakt snel de bodem in. Daarom heeft de jojobastruik een lang en uitgebreid wortelstelsel. Toch slaagt de Jojoba plant erin om veel olie in haar noten (rijk aan proteÏnen en suikers) aan te maken. De reden van deze reserveopslag is om de noot voldoende kiemkracht mee te geven wanneer ze op de grond valt. De aangemaakte olie functioneert als voedingsstof om te noot te laten ontkiemen en om de eerste beworteling tot diep in de aarde mogelijk te maken.

De natuurlijke biotoop van de plant strekt zich uit in Amerika tussen de 23ste en 34ste graad noorderbreedte. Momenteel bestaan er ook plantages met een gelijkaardige biotoop in Zuid-Amerika, Noord, -en Zuid-Afrika, het Midden-Oosten en Australië.

De jojoba plant produceert via het Co-enzyme A een hele reeks producten, afgeleid van phenylalanine. Phenylalanine komt massaal voor in de jojoba plant.

Via de Co-enzyme A reactie wordt verder massaal kaneelzuur aangemaakt en de nitrielgroep (CN) wordt in de Simmondsines teruggevonden.

Bij de volgende stap wordt massaal paracoumaarzuur aangemaakt door in parastand op van het aromaat een -OH functie te vestigen.

Dit belangrijke product wordt grotendeels als een schilcomponente voor de jojoba noot aangewend. De schil bestaat uit een poly-ester van paracoumaarzuur, her en der cross gelinkt via koffiezuur. Zo ontstaat een suberine structuur (1) die samen met lignine (2) de schil vormt. In deze gelaagde structuur bestaan verschillende soorten polymere paracoumaarzuurderivaten t.t.z. hoog en laag moleculaire componenten. De laag moleculaire zijn wateroplosbaar en geven de bittere smaak. Verder werken ze storend op het intestinaal micro-organisme.

Door bathochrome shift (3) ontstaat de donkerbruine kleur van de schil. Deze schil heeft een enorme bittere smaak en beschermt de vrucht tegen vraat. Slechts éÉn diertje kan de jojobanoot verteren. Dit buideldiertje zorgt ook voor de verspreiding van de nootjes.

In metastand ontstaat op het paracoumaarzuur een hydroxyl functie. Dit leidt tot de vorming van koffiezuur. Beide stoffen (koffiezuur en paracoumaarzuur) worden aangewend bij de opbouw van de schil.

Een gedeelte van het koffiezuur wordt aangewend voor de productie van ferulazuur door methylering van de -OH op de metastand.

Opmerking: ferulazuur wordt eveneens teruggevonden in de Simmondsine groep (zie verder).

Simmondsine is een glycoside die geproduceerd wordt uit de resten van de phenylalanine en wordt gewoonlijk als een hexyl (geen aromaat) geïdentificeerd. Ongeveer 10 à 20% van de Simmondsines worden op het glucose gedeelte met het ferulazuur (Simmondsine ferulaten) veresterd.

1. Suberine is sterk waterafstotend (hydrofoob) en de belangrijkste functie is het droog houden van het onderliggende weefsel.
2. De sterkte van hout is een resultaat van de zich daarin bevindende lignine.
3. Door het opstapelen van chromofoben ontstaat een andere kleur. Bijvoorbeeld opeengestapelde gele chromosomen geven dan een bruine kleur.

Jojoba olie komt van de jojobanoot.
Ongeveer 45-60% van de noot bevat olie.
De jojoba-noten worden manueel geoogst.
Met een expeller worden ze geperst.

Jojoba olie is rijk aan natuurlijke anti-oxidanten.
Omwille van deze eigenschap wordt jojoba olie niet ranzig.
Jojoba olie is jarenlang houdbaar.